Meten voor je beregent: bodemvochtsensoren helpen Den Bosch bewuster omgaan met water |
|
|
|
|
 |
| 284 sec |
Extreme droogte, toenemende druk op de watervoorziening en de wens om sportvelden zo lang mogelijk bespeelbaar te houden. Het zijn uitdagingen waar veel beheerders mee te maken hebben. Gemeente 's-Hertogenbosch gebruikt al bijna drie jaar bodemvochtsensoren op een aantal sportparken om hier beter mee om te gaan. Volgens beheerder buitensportaccommodaties Henrie Bekkers leveren die sensoren vooral één belangrijk voordeel op: inzicht.
| Henrie Bekkers (rechts): 'Het gaat niet alleen om water. Met de extra zuurstofmetingen krijg je ook inzicht in verdichting en bodemstructuur. Daardoor kun je veel beter bepalen wanneer je iets moet doen.' |
'Water is al jaren een groot probleem', vertelt Bekkers. 'We denken vaak dat een veld water nodig heeft omdat het warm wordt, maar de vraag is: wanneer heeft die plant het écht nodig? Dan moet je gaan meten.' Bekkers was al langer op zoek naar een betrouwbare manier om te volgen wat er onder het maaiveld gebeurt. Eerdere systemen voldeden niet helemaal aan zijn wensen. Tijdens een bijeenkomst over bodemvochtmetingen bij zakenrelatie Vos Capelle maakte hij kennis met de Soil Scout-sensoren. 'Ik wilde ontdekken wat er nu daadwerkelijk in de bodem gebeurt', zegt hij. 'Vroeger liep ik met een handmeter over het veld, maar daar heb je tegenwoordig niet altijd meer de tijd voor. Met sensoren krijg je continu inzicht.' Een belangrijk voordeel vond Bekkers dat de sensoren volledig ondergronds geplaatst kunnen worden. Andere systemen werken vaak met bekabeling of onderdelen boven het maaiveld, wat op intensief gebruikte sportvelden niet toepasbaar is. 'Een voetbalveld wordt het meest gebruikt tussen beide doelen. Deze sensoren kun je ook op die plekken plaatsen waar je de meeste informatie wilt verzamelen.'
Ron Vos, algemeen directeur van Vos Capelle: 'Wij waren op zoek naar sensoren die eenvoudig te installeren zijn en betrouwbaar blijven functioneren. Bij veel systemen viel de dataverbinding weg of zaten onderdelen boven de grond. Deze sensoren hebben bovendien een levensduur van 20 jaar. Als ze eenmaal in de bodem zitten, hoef je er eigenlijk niet meer naar om te kijken.' Voor Vos was het belangrijk om praktijkervaring op te doen op zowel golfbanen als sportvelden. De samenwerking met gemeente 's-Hertogenbosch bood die mogelijkheid. 'We wilden vooral leren van gebruikers die er serieus mee aan de slag gingen. Op een voetbalveld heb je natuurlijk heel andere omstandigheden dan op een golfbaan.'
|
|
'Met de extra zuurstofmetingen krijg je ook inzicht in verdichting en bodemstructuur'
| |
|
Inmiddels gebruikt Den Bosch de sensoren op meerdere velden. Per veld zijn drie sensoren geplaatst. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar bodemvocht, maar ook naar bodemtemperatuur en zuurstofgehalte. Volgens Bekkers zit daar een grote meerwaarde. 'Het gaat niet alleen om water. Met de extra zuurstofmetingen krijg je ook inzicht in verdichting en bodemstructuur. Daardoor kun je veel beter bepalen wanneer je iets moet doen.' Dit leidt volgens hem tot gerichter onderhoud. Waar vroeger werkzaamheden vaak werden uitgevoerd op basis van ervaring, routine of de onderhoudskalender, kunnen beslissingen nu beter worden afgestemd op de actuele situatie in de bodem. 'We zeggen vaak: de bodemtemperatuur is goed, dus we gaan bemesten. Maar als het zuurstofniveau laag is, staat die plant eigenlijk stil. Dan wordt er weinig opgenomen. Door die data te combineren kun je veel gerichter werken.'
 | | De sensor verdwijnt helemaal in de bodem |
|
|
 | | De sensor is makkelijk in de bodem aan te brengen. |
|
|
|
|
'Nu kijk je eerst naar wat de sensor aangeeft. Daardoor ga je veel bewuster met water om'
| |
|
Ook de bodemtemperatuur levert waardevolle informatie op. Bekkers ziet daardoor beter wat er in het voorjaar en tijdens warme periodes daadwerkelijk in de wortelzone gebeurt. De meerwaarde van de sensoren werd volgens beide mannen extra zichtbaar tijdens de droge periodes van de afgelopen jaren. 'In het verleden was het al snel: het wordt 25 graden, de verdamping loopt op, dus we moeten beregenen', vertelt Bekkers. 'Nu kijk je eerst naar wat de sensor aangeeft. Daardoor ga je veel bewuster met water om.' Hij waarschuwt daarbij voor een veelgemaakte fout. 'Te weinig water is niet goed, maar te veel water ook niet.' Hoewel Bekkers geen exacte besparingspercentages kan noemen, omdat ieder jaar anders is, merkt hij wel dat het beregeningsbeheer nauwkeuriger is geworden. De sensoren helpen hem te bepalen wanneer ingrijpen echt nodig is en wanneer niet. 'Je gaat anders kijken. Dat is misschien wel de belangrijkste winst.'
|
|
'Als je kunt laten zien wat er in de bodem gebeurt, kun je ook beter onderbouwen waarom je op bepaalde plekken wel of niet moet beregenen'
| |
|
Waterschappen
Vos ziet dezelfde ontwikkeling bij andere gebruikers. 'De droogte heeft veel beheerders wakker geschud. Watertekorten zijn een reëel probleem geworden. Daardoor zien we dat steeds meer organisaties behoefte hebben aan objectieve data in plaats van alleen ervaring of gevoel.' Volgens Vos kunnen de meetgegevens nog een andere belangrijke functie vervullen. Hij vindt dat data een grotere rol zouden moeten spelen in de gesprekken tussen terreinbeheerders en waterschappen tijdens langdurige droogte. 'Op het moment dat je beschikt over data, kun je veel beter onderbouwen wat er op je sportaccommodatie gebeurt', zegt hij. Nu wordt bij dreigende watertekorten vaak gewerkt met algemene beperkingen of verboden. Vos ziet meer in maatwerk, waarbij beheerders met behulp van meetgegevens kunnen aantonen hoeveel water daadwerkelijk nodig is. 'Je zou het gesprek moeten voeren over verantwoord watergebruik. Als je kunt laten zien wat er in de bodem gebeurt, kun je ook beter onderbouwen waarom je op bepaalde plekken wel of niet moet beregenen.' Volgens hem zouden sportverenigingen en gemeenten daarmee gerichter keuzes kunnen maken. Bijvoorbeeld door een wedstrijdveld en een trainingsveld op niveau te houden, terwijl andere velden tijdelijk minder water krijgen. Bekkers ziet dezelfde ontwikkeling. Voor hem draait het uiteindelijk om bewustwording. 'We vragen inwoners om bewust met drinkwater om te gaan. Dan moeten wij dat zelf ook doen.'
De sensoren helpen niet alleen Bekkers zelf, maar ook de medewerkers die dagelijks op de sportparken werken. De meetgegevens zijn via een digitaal platform beschikbaar op computer en telefoon. De informatie wordt overzichtelijk weergegeven met kleurcodes. 'Blauw betekent dat het goed zit', legt Bekkers uit. 'Rood betekent dat er iets aan de hand is. Geel geeft aan dat je moet opletten. Dat werkt heel eenvoudig.' Daardoor kunnen medewerkers sneller signaleren dat een veld aandacht nodig heeft, zonder voortdurend zelf metingen uit te voeren of profielkuilen te graven. 'Het geeft mensen veel meer handvatten. Je ziet sneller wat er gebeurt in de bodem.' Voor een organisatie als de gemeente Den Bosch, met tientallen natuurgrasvelden verspreid over verschillende locaties, is dat een belangrijk voordeel. 'We kunnen niet iedere week alle velden uitgebreid onderzoeken. Dan helpt dit enorm.'
Ideale diepte
Een interessante les uit de praktijk is de plaatsingsdiepte van de sensoren. Aanvankelijk werd geëxperimenteerd met verschillende dieptes, maar inmiddels is een duidelijke voorkeur ontstaan. 'Voor mij ligt de ideale diepte tussen de 10 en 12 centimeter', zegt Bekkers. Die keuze hangt samen met de feitelijke wortelontwikkeling van sportgras. Hoewel vaak wordt gesproken over diepe beworteling, bevindt een groot deel van de actieve wortelzone zich in de praktijk veel minder diep. 'Als je daar ziet dat het vochtgehalte richting het verwelkingspunt gaat, moet je water toevoegen. Wacht je te lang, dan duurt het veel langer voordat de situatie herstelt.' Ook Vos ziet dat de meeste gebruikers uiteindelijk uitkomen op een meetdiepte tussen acht en twaalf centimeter. 'We komen steeds vaker tot de conclusie dat dat voor veel toepassingen de meest relevante meetdiepte is.'
Bewustwording
Voor Bekkers draait het uiteindelijk niet alleen om technologie. 'De sensoren brengen vooral bewustwording. Wat ben je aan het doen? Wat heeft een veld echt nodig?' Juist in tijden waarin water steeds schaarser wordt, ziet hij daar een belangrijke les voor collega-beheerders. 'We moeten af van automatisch handelen, omdat we het altijd zo gedaan hebben. Meten geeft je inzicht en helpt je betere keuzes maken.' Of hij nog zonder de sensoren zou willen werken? Bekkers hoeft niet lang na te denken. 'Het kan wel, maar ik wil ze niet meer missen. Ze geven zoveel inzicht dat je betere keuzes kunt maken.'
Volgende stap
De ontwikkelingen staan bovendien niet stil. Waar de huidige generatie sensoren al inzicht geeft in bodemvocht, bodemtemperatuur en zuurstofgehalte in de bodem, verwacht Vos dat de mogelijkheden de komende jaren verder toenemen. Er komen volgens hem nieuwe sensoren beschikbaar die ook voedingsstoffen in de bodem kunnen meten. Voor Bekkers is dat een logische volgende stap. 'We strooien op veel plekken nog altijd meststoffen op basis van ervaring of vaste momenten. Als je beter weet wat er werkelijk in de bodem aanwezig is en wat de plant nodig heeft, kun je ook daarin veel gerichter werken.' Volgens hem sluit die ontwikkeling naadloos aan bij de les die hij de afgelopen jaren met bodemvochtsensoren heeft geleerd: hoe meer inzicht er beschikbaar komt, hoe beter onderhoudsmaatregelen kunnen worden afgestemd op de werkelijke behoefte van de plant. Meten blijft daarmee de basis voor slimmer, duurzamer en beter onderbouwd sportveldbeheer.
| Gemeente 's-Hertogenbosch | |
| |
| LOGIN
met je e-mailadres om te reageren.
|
|
|
| Er zijn nog geen reacties. |
|
